آب مروارید یا کاتاراکت وضعیتی است که در آن عدسی طبیعی چشم به تدریج کدر میشود. این تغییر در اثر تجزیه پروتئینهای عدسی رخ میدهد و باعث میشود دید فرد تار، محو یا کمرنگ شود.
علائم آب مروارید
تغییرات بیناییای که ممکن است در صورت داشتن آب مروارید تجربه کنید عبارتند از:
- تاری دید
- دیدن تصویر دوتایی یا شبحگونه از چشم مبتلا
- حساسیت شدید به نور بهویژه چراغهای جلوی خودرو در شب
- مشکل در دید در شب یا نیاز به نور بیشتر هنگام مطالعه
- دیدن رنگهای روشن به صورت محو یا زرد
در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها، به چشمپزشک خود مراجعه کنید.
علل ایجاد آب مروارید
افزایش سن شایعترین علت آب مروارید است. تغییرات طبیعی چشم از حدود ۴۰ سالگی آغاز میشود؛ پروتئینهای عدسی شروع به تجزیه شدن میکنند و عدسی کدر میشود. افراد بالای ۶۰ سال معمولاً تا حدی کدری عدسی را تجربه میکنند، هرچند مشکلات بینایی ممکن است سالها بعد ظاهر شود.
سایر عوامل مؤثر در ایجاد آب مروارید عبارتند از:
- استعمال دخانیات
- قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید بهویژه بدون عینک آفتابی محافظ در برابر اشعه فرابنفش
- برخی مشکلات پزشکی مانند دیابت
- مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها که ممکن است باعث تشکیل زودهنگام آب مروارید شوند
- سابقه آسیب چشمی، جراحی چشم یا پرتودرمانی در ناحیه بالاتنه
- سابقه خانوادگی آب مروارید
بیشتر آب مرواریدهای مرتبط با افزایش سن به تدریج ایجاد میشوند. آب مروارید در افراد جوانتر یا مبتلایان به دیابت ممکن است سریعتر پیشرفت کند. پزشکان نمیتوانند پیشبینی کنند که سرعت پیشرفت آب مروارید در هر فرد چقدر خواهد بود.
کاهش سرعت پیشرفت آب مروارید
بهترین راه برای کند کردن روند تشکیل آب مروارید، محافظت از چشمها در برابر نور خورشید است. از عینک آفتابی استفاده کنید که اشعه فرابنفش خورشید را فیلتر کند. همچنین میتوانید از عینکهای معمولی با پوشش ضد اشعه فرابنفش استفاده کنید. در این باره با چشمپزشک خود مشورت کنید.
تشخیص آب مروارید
چشمپزشک برای تشخیص آب مروارید چشمهای شما را معاینه و آزمایش میکند. این معاینه جامع چشم شامل گشاد کردن مردمک با قطره چشمی است.
معاینه با لامپ شکافدار
چشمپزشک قرنیه، عنبیه، عدسی و دیگر بخشهای جلوی چشم را بررسی میکند. میکروسکوپ مخصوص لامپ شکافدار تشخیص ناهنجاریها را آسانتر میکند.
معاینه شبکیه
پس از گشاد شدن مردمک، پزشک میتواند پشت چشم را واضحتر ببیند. با استفاده از لامپ شکافدار، افتالموسکوپ یا هر دو، پزشک به دنبال نشانههای آب مروارید میگردد. همچنین گلوکوم، شبکیه و عصب بینایی بررسی میشود.
آزمایش رفرکشن و حدت بینایی
این آزمایش وضوح و شفافیت دید را میسنجد. هر چشم به صورت جداگانه برای توانایی دیدن حروف در اندازههای مختلف آزمایش میشود.
پس از تشخیص آب مروارید چه باید کرد؟
- هر سال معاینه چشم انجام دهید اگر بالای ۶۵ سال هستید، یا هر دو سال یک بار اگر جوانتر هستید.
- با عینک آفتابی محافظ حداقل ۹۹ درصد در برابر اشعه فرابنفش و کلاه لبهدار از چشمها محافظت کنید.
- در صورت استعمال دخانیات، آن را ترک کنید. سیگار یک عامل خطر اصلی برای آب مروارید است.
- از نور قویتر برای مطالعه و سایر فعالیتها استفاده کنید. ذرهبین نیز ممکن است مفید باشد.
- رانندگی در شب را محدود کنید اگر دید شبانه، هالهها یا خیرگی نور مشکلساز شده است.
- سایر مشکلات سلامتی بهویژه دیابت را کنترل کنید.
- از عینک یا لنز تماسی مناسب برای اصلاح دید استفاده کنید.
- هنگامی که انجام فعالیتهای روزمره دشوار میشود، جراحی آب مروارید را در نظر بگیرید.
- درباره جراحی آب مروارید تصمیمگیری آگاهانه داشته باشید و با چشمپزشک خود درباره جراحی، آمادگی و بهبودی پس از آن، مزایا و عوارض احتمالی، هزینهها و سایر پرسشهای خود گفتگو کنید.
درمان آب مروارید
آب مروارید تنها با جراحی قابل درمان است.
اگر علائم آب مروارید شما را خیلی آزار نمیدهد، نیازی به جراحی ندارید. ممکن است فقط به تجویز عینک یا لنز تماسی جدید نیاز داشته باشید. زمانی که آب مروارید شما را از انجام کارهایی که میخواهید یا نیاز دارید بازمیدارد، جراحی را در نظر بگیرید.
جراحی آب مروارید چگونه انجام میشود؟
در جراحی آب مروارید، جراح عدسی طبیعی کدر چشم را برمیدارد و آن را با یک عدسی مصنوعی به نام لنز داخل چشمی (IOL) جایگزین میکند. هنگام تصمیمگیری برای جراحی، پزشک درباره انواع IOL و نحوه کار آنها با شما صحبت خواهد کرد.
برخی افراد ممکن است سالها پس از جراحی آب مروارید دوباره دید محو را تجربه کنند. این معمولاً به دلیل کدر شدن کپسول عدسی است؛ کپسول همان بخشی از چشم است که IOL را در جای خود نگه میدارد. چشمپزشک میتواند با لیزر کپسول کدر را باز کرده و دید شفاف را بازگرداند که کپسولوتومی نامیده میشود.
آب مروارید یکی از دلایل بسیار شایع کاهش بینایی است، اما قابل درمان است. شما و چشمپزشک خود باید درباره علائم آب مروارید گفتگو کنید و با هم تصمیم بگیرید که آیا زمان مناسبی برای جراحی است یا خیر.