رگها و سرخرگها وظیفه انتقال خون در سراسر بدن از جمله چشمها را بر عهده دارند. شبکیه چشم دارای یک سرخرگ اصلی و یک ورید اصلی است. زمانی که ورید اصلی شبکیه مسدود شود، به این حالت انسداد ورید مرکزی شبکیه یا CRVO گفته میشود.
وقتی این ورید مسدود شود، خون و مایع به درون شبکیه نشت میکند. لکه زرد (ماکولا) ممکن است بر اثر این مایع متورم شود و دید مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد. در نهایت، بدون گردش خون، سلولهای عصبی چشم میتوانند از بین بروند و فرد دید بیشتری را از دست بدهد.
علائم انسداد ورید مرکزی شبکیه
رایجترین نشانه CRVO کاهش دید یا تاری دید در بخشی یا تمام یک چشم است. این حالت ممکن است ناگهانی رخ دهد یا در طی چند ساعت تا چند روز بدتر شود. گاهی نیز فرد بهیکباره تمام دید خود را از دست میدهد.
ممکن است مگسک (نقاط تیره، خطوط یا اشکال مارپیچ در میدان دید) مشاهده کنید. این سایهها ناشی از لختههای ریزی از خون هستند که از رگهای شبکیه به زجاجیه نشت کردهاند.
در موارد شدیدتر CRVO، فرد ممکن است در چشم مبتلا احساس درد و فشار داشته باشد.
علت و عوامل خطر CRVO
علت اصلی CRVO تشکیل لخته خونی است که جریان خون را در ورید اصلی شبکیه مسدود میکند. شرایط سلامتی مانند فشار خون بالا یا دیابت میتوانند دیواره سرخرگها را تنگتر کنند و به بروز CRVO منجر شوند. این شرایط همچنین میتوانند دیواره سرخرگها را سفت کنند که به نوبه خود ورید اصلی را تحت فشار قرار داده و CRVO ایجاد میکند.
CRVO معمولاً در افراد ۵۰ سال و بالاتر رخ میدهد.
عوامل زیر خطر ابتلا به CRVO را افزایش میدهند:
- فشار خون بالا
- دیابت
- آبسیاه (گلوکوم)
- سختشدن دیواره سرخرگها (آترواسکلروز)
برای کاهش خطر CRVO توصیه میشود:
- رژیم غذایی کمچرب
- ورزش منظم
- حفظ وزن ایدهآل
- عدم استعمال دخانیات
تشخیص انسداد ورید مرکزی شبکیه
متخصص چشم مردمک شما را با قطره چشم گشاد میکند و شبکیه را بررسی میکند. همچنین اسکنی از شبکیه به نام OCT انجام میدهد تا تورم شبکیه که باعث کاهش بینایی میشود را بررسی کند.
ممکن است آزمایشی به نام آنژیوگرافی فلورسئین یا آنژیوگرافی OCT انجام شود. در آنژیوگرافی فلورسئین، ماده رنگی زردی به نام فلورسئین معمولاً در ورید بازو تزریق میشود. ماده رنگی درون رگها حرکت میکند و یک دوربین مخصوص در این حین از شبکیه عکس میگیرد. این آزمایش نشان میدهد که آیا ورید شبکیه مسدود شده است. آنژیوگرافی OCT نیز رگهای خونی را بدون تزریق ماده رنگی بررسی میکند.
افراد زیر ۴۰ سال که دچار CRVO میشوند ممکن است از نظر مشکل لخته شدن یا غلیظ شدن خون آزمایش شوند.
درمان CRVO
هدف اصلی درمان، پایدار نگه داشتن دید است. این کار معمولاً با بستن رگهای خونی نشتکننده در شبکیه انجام میشود که از تورم بیشتر ماکولا جلوگیری میکند.
متخصص چشم ممکن است CRVO را با روشهای زیر درمان کند:
- تزریق دارو به درون چشم به نام «تزریق ضد VEGF» که به کاهش تورم ماکولا کمک میکند
- تزریق داروی کورتیکواستروئید به درون چشم برای کاهش تورم
- لیزر پانرتینال فوتوکوآگولاسیون (PRP): اگر CRVO بسیار شدید باشد و رگهای غیرطبیعی جدیدی در چشم در حال رشد باشند، متخصص چشم ممکن است از نوعی جراحی لیزر استفاده کند که به آن پانرتینال فوتوکوآگولاسیون گفته میشود. در این روش، لیزر سوختگیهای ریزی در نقاطی از شبکیه ایجاد میکند. این کار احتمال خونریزی در چشم را کاهش میدهد و از افزایش بیش از حد فشار چشم جلوگیری میکند.
معمولاً چند ماه پس از درمان طول میکشد تا بهبود دید احساس شود. اگرچه بسیاری از افراد بهبود نسبی دید را تجربه میکنند، برخی ممکن است هیچ بهبودی نداشته باشند. شدت CRVO تعیین میکند که آیا دید با درمان بهبود مییابد یا خیر.