سندرم شارل‌بونه؛ توهمات بینایی ناشی از کاهش بینایی

سندرم شارل‌بونه (CBS) وضعیتی است که در برخی افراد پس از کاهش بخشی یا همه بینایی ایجاد می‌شود و باعث توهمات بینایی می‌گردد. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این عارضه در میان افراد با انواع خاصی از کاهش بینایی شگفت‌آورانه شایع است.

سندرم شارل‌بونه چیست؟

نشانه اصلی این سندرم، تجربه توهمات بینایی است. افراد مبتلا معمولاً می‌دانند که این تصاویر واقعی نیستند.

علت بروز سندرم شارل‌بونه

در بینایی سالم، نور وارد چشم می‌شود و شبکیه آن را به پیام‌های بینایی تبدیل کرده و به مغز می‌فرستد. وقتی افراد به دلیل بیماری‌هایی مانند دژنراسیون ماکولای وابسته به سن، گلوکوم یا رتینوپاتی دیابتی بینایی خود را از دست می‌دهند، سیستم بینایی تصاویر جدیدی پردازش نمی‌کند. در نبود داده‌های بینایی، مغز خلأ را پر کرده و تصاویری می‌سازد یا تصاویر ذخیره‌شده را بازآفرینی می‌کند. این روند مشابه احساس اندام خیالی در افرادی است که عضوی از بدن خود را از دست داده‌اند و نشانه مشکل سلامت روان نیست.

نشانه‌های سندرم شارل‌بونه

بیشتر افراد توهمات را هنگام بیدار شدن تجربه می‌کنند. این توهمات می‌توانند شامل الگوهای تکراری خطوط و اشکال هندسی، مناظر طبیعی، افراد و حیوانات، پوشش‌های تاریخی یا موجودات خیالی باشند. توهمات ممکن است حرکت کنند یا ثابت بمانند، خوشایند یا ترسناک باشند و به صورت سیاه و سفید یا رنگی دیده شوند. مدت آنها از چند ثانیه تا چند ساعت متغیر است.

تشخیص سندرم شارل‌بونه

آزمایش خاصی برای تشخیص این سندرم وجود ندارد. پزشک با بررسی سوابق پزشکی و رد سایر علل توهمات بینایی از جمله مصرف برخی داروها، مشکلات سلامت روان و اختلالات عصبی به تشخیص کمک می‌کند. در صورت وجود کاهش بینایی و توهمات بدون این شرایط، احتمال سندرم شارل‌بونه مطرح می‌شود.

راهکارهای مدیریت سندرم شارل‌بونه

درمان قطعی یا درمان پزشکی مؤثری برای این سندرم وجود ندارد، اما روش‌هایی به کنار آمدن با آن کمک می‌کنند.

افراد مبتلا معمولاً تشخیص می‌دهند که توهمات واقعی نیستند. دانستن اینکه توهمات ناشی از کاهش بینایی هستند، می‌تواند آرامش‌بخش باشد. صحبت درباره توهمات با درمانگر، پزشک یا اطرافیان به کاهش احساس تنهایی کمک می‌کند.

تغییر نور محیط در صورت بروز توهمات در نور کم یا شدید، و روشن کردن تلویزیون یا رادیو در محیط‌های ساکت ممکن است مفید باشد. برخی افراد با شروع توهمات از حرکت دادن چشم‌ها بدون حرکت سر، نگاه به سمتی دیگر، خیره شدن به توهمات یا بستن و باز کردن چشم‌ها استفاده می‌کنند.

خستگی و استرس می‌توانند این سندرم را تشدید کنند. خواب کافی و کاهش اضطراب با ورزش یا مدیتیشن توصیه می‌شود. بیشتر افراد توهمات ترسناک یا تهدیدآمیز ندارند و با گذشت زمان یاد می‌گیرند آنها را مدیریت کنند. در اغلب موارد، توهمات پس از یک تا دو سال به طور قابل توجهی کاهش می‌یابند یا متوقف می‌شوند.