دیستروفی قرنیه گروهی از اختلالات ژنتیکی نادر چشم هستند که در آن مواد غیرطبیعی در قرنیه (پنجره شفاف جلوی چشم) تجمع مییابد. بیشتر این بیماریها هر دو چشم را درگیر میکنند، بهآرامی پیشرفت میکنند و در خانوادهها به ارث میرسند.
انواع دیستروفی قرنیه
بیش از ۲۰ نوع مختلف دیستروفی قرنیه وجود دارد که معمولاً به سه دسته تقسیم میشوند:
- دیستروفیهای قدامی یا سطحی: لایههای بیرونی قرنیه (اپیتلیوم و غشای بومن) را درگیر میکنند.
- دیستروفیهای استرومایی: لایه میانی و ضخیمترین لایه قرنیه (استروما) را تحت تأثیر قرار میدهند.
- دیستروفیهای خلفی: درونیترین بخشهای قرنیه (اندوتلیوم و غشای دسمه) را درگیر میکنند. شایعترین نوع آن دیستروفی فوکس است.
علائم دیستروفی قرنیه
علائم بسته به نوع بیماری متفاوت است. برخی افراد هیچ علامتی ندارند. در دیگران، تجمع مواد در قرنیه باعث کدر شدن آن میشود که به تاری دید یا کاهش بینایی منجر میگردد.
بسیاری از بیماران دچار فرسایش قرنیه نیز میشوند؛ وضعیتی که در آن لایه سلولهای سطحی قرنیه (اپیتلیوم) از لایه زیرین خود (غشای بومن) جدا میشود. فرسایش قرنیه باعث درد خفیف تا شدید در چشم، حساسیت به نور و احساس وجود جسم خارجی در چشم میشود.
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
از آنجا که بیشتر دیستروفیهای قرنیه ژنتیکی هستند، سابقه خانوادگی این بیماری خطر ابتلا را افزایش میدهد. دیستروفی قرنیه میتواند در هر سنی ظاهر شود. مردان و زنان بهطور مساوی تحت تأثیر قرار میگیرند، به جز دیستروفی فوکس که در زنان شایعتر است.
تشخیص
اگر چشمپزشک به دیستروفی قرنیه مشکوک شود، چشم بیمار را معاینه میکند و درباره سابقه خانوادگی بیماریهای چشمی میپرسد. پزشک از میکروسکوپ لامپ شکاف (اسلیت لمپ) برای تاباندن پرتوی باریک و روشن نور به چشم استفاده میکند تا بخش جلویی چشم را بهدقت بررسی کند.
در افرادی که علامتی ندارند، معاینه معمولی چشم ممکن است دیستروفی قرنیه را نشان دهد. در برخی موارد، آزمایش ژنتیک نیز میتواند به شناسایی این بیماری کمک کند.
درمان
درمان دیستروفی قرنیه به نوع بیماری و شدت علائم بستگی دارد. اگر علامتی وجود نداشته باشد، چشمپزشک ممکن است چشمها را بهدقت تحت نظر بگیرد تا پیشرفت بیماری را ارزیابی کند. در موارد دیگر، استفاده از قطره چشم، پماد یا لیزر درمانی ممکن است مناسب باشد.
در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به دیستروفی قرنیه دچار فرسایش مکرر قرنیه میشوند که ممکن است با آنتیبیوتیکها، قطرههای روانکننده چشم، پمادها یا لنزهای تماسی نرم محافظ قرنیه درمان شود. اگر فرسایش ادامه یابد، گزینههای دیگر شامل لیزر درمانی یا روش خراشدادن سطح قرنیه است.
در موارد شدیدتر، پیوند قرنیه (کراتوپلاستی) ضروری میشود. بافت آسیبدیده یا ناسالم قرنیه برداشته شده و بافت سالم اهداکننده جایگزین میگردد. برای دیستروفیهای اندوتلیال مانند دیستروفی فوکس، از پیوند جزئی قرنیه (کراتوپلاستی اندوتلیال) استفاده میشود.