دیستروفی قرنیه: علائم، انواع و روش‌های درمان

دیستروفی قرنیه گروهی از اختلالات ژنتیکی نادر چشم است. در این بیماری، مواد غیرطبیعی در قرنیه، یعنی پنجره شفاف جلوی چشم، تجمع پیدا می‌کند. بیشتر انواع دیستروفی قرنیه هر دو چشم را درگیر می‌کنند، به‌آرامی پیشرفت می‌کنند و در خانواده‌ها به ارث می‌رسند.

قرنیه از پنج لایه تشکیل شده است: اپیتلیوم (لایه محافظ بیرونی)، غشای بومن (لایه محافظ دوم و مقاوم)، استروما (ضخیم‌ترین لایه که از آب، فیبرهای کلاژن و بافت پیوندی ساخته شده)، غشای دسمه (لایه داخلی نازک و مقاوم) و اندوتلیوم (داخلی‌ترین لایه که سلول‌های آن آب اضافی را از قرنیه خارج می‌کنند).

دیستروفی قرنیه چیست و چه انواعی دارد؟

علت دیستروفی قرنیه تجمع مواد در قرنیه است که ممکن است شفافیت آن را از بین ببرد و به تاری دید یا کاهش بینایی منجر شود.

بیش از ۲۰ نوع دیستروفی قرنیه وجود دارد که به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

دیستروفی‌های قدامی یا سطحی، لایه‌های بیرونی قرنیه (اپیتلیوم و غشای بومن) را درگیر می‌کنند. دیستروفی‌های استرومایی به استروما، یعنی لایه میانی و ضخیم‌ترین لایه قرنیه، آسیب می‌رسانند. دیستروفی‌های خلفی بخش‌های داخلی قرنیه (اندوتلیوم و غشای دسمه) را تحت تأثیر قرار می‌دهند که شایع‌ترین نوع آن دیستروفی فوکس است.

علائم دیستروفی قرنیه چیست؟

علائم دیستروفی قرنیه بسته به نوع بیماری متفاوت است. برخی افراد هیچ علامتی ندارند. در برخی دیگر، تجمع مواد در قرنیه باعث کدر شدن آن می‌شود که به تاری دید یا کاهش بینایی منجر می‌گردد.

بسیاری از بیماران دچار فرسایش قرنیه نیز می‌شوند. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که لایه سلول‌های سطح قرنیه از لایه زیرین خود جدا شود. فرسایش قرنیه باعث درد خفیف تا شدید در چشم، حساسیت به نور و احساس وجود جسم خارجی در چشم می‌شود.

چه کسانی در معرض دیستروفی قرنیه هستند؟

از آنجا که بیشتر دیستروفی‌های قرنیه ژنتیکی هستند، سابقه خانوادگی این بیماری خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

دیستروفی قرنیه می‌تواند در هر سنی ظاهر شود. مردان و زنان به جز در دیستروفی فوکس که زنان را بیشتر از مردان درگیر می‌کند، به یک اندازه تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

تشخیص دیستروفی قرنیه چگونه انجام می‌شود؟

اگر چشم‌پزشک به دیستروفی قرنیه مشکوک شود، چشم بیمار را معاینه می‌کند و درباره سابقه خانوادگی بیماری‌های چشمی سؤال می‌کند.

پزشک با استفاده از میکروسکوپ لامپ اسلیت، یک پرتو نازک و روشن از نور را به چشم می‌تاباند تا بخش جلویی چشم را به دقت بررسی کند. اگر فردی علامتی نداشته باشد، معاینه معمولی چشم ممکن است وجود دیستروفی قرنیه را نشان دهد. در برخی موارد، آزمایش ژنتیک نیز می‌تواند دیستروفی قرنیه را شناسایی کند.

دیستروفی قرنیه چگونه درمان می‌شود؟

درمان دیستروفی قرنیه به نوع دیستروفی و شدت علائم بستگی دارد. اگر هیچ علامتی نداشته باشید، چشم‌پزشک ممکن است چشم شما را به دقت تحت نظر بگیرد تا پیشرفت بیماری را بررسی کند. در موارد دیگر، استفاده از قطره چشم، پماد یا درمان لیزری ممکن است مناسب باشد.

بسیاری از بیماران دچار فرسایش مکرر قرنیه می‌شوند که ممکن است با آنتی‌بیوتیک‌ها، قطره‌های چشمی روان‌کننده، پمادها یا لنزهای تماسی نرم مخصوص که از قرنیه محافظت می‌کنند، درمان شود.

اگر فرسایش ادامه یابد، گزینه‌های درمانی دیگر شامل لیزر درمانی یا روش خراش‌دادن قرنیه است. در موارد شدیدتر، پیوند قرنیه (کراتوپلاستی) ممکن است ضروری باشد. بافت آسیب‌دیده یا ناسالم قرنیه برداشته شده و بافت شفاف قرنیه اهداکننده جایگزین آن می‌شود. برای دیستروفی‌های اندوتلیال مانند دیستروفی فوکس، از پیوند نسبی قرنیه (کراتوپلاستی اندوتلیال) استفاده می‌شود.