زخم قرنیه (کراتیت) نوعی زخم باز روی قرنیه است. قرنیه مانند شیشه جلوی ساعت روی عنبیه و مردمک را میپوشاند. این عارضه معمولاً در اثر عفونت چشم ایجاد میشود، اما خشکی شدید چشم یا سایر اختلالات چشمی نیز میتوانند باعث آن شوند.
علائم زخم قرنیه
علائم زخم قرنیه شامل قرمزی چشم، درد و سوزش شدید، احساس وجود جسم خارجی در چشم، آبریزش، ترشحات چرکی یا سایر ترشحات، تاری دید، حساسیت به نور، تورم پلکها و وجود لکه سفید روی قرنیه است که ممکن است در آینه قابل مشاهده باشد.
در صورت مشاهده هر یک از این علائم یا هر علامت چشمی نگرانکننده، باید فوراً به چشمپزشک مراجعه کرد. زخم قرنیه در صورت عدم درمان میتواند به بینایی آسیب دائمی و جدی وارد کند و حتی به نابینایی منجر شود.
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
افرادی که از لنز تماسی استفاده میکنند، کسانی که تبخال، آبله مرغان یا زونا داشته یا دارند، مصرفکنندگان قطرههای استروئیدی چشمی، افراد مبتلا به خشکی چشم، افراد دارای اختلالات پلک که عملکرد صحیح پلک را مختل میکند و افرادی که قرنیه آنها آسیب دیده یا دچار سوختگی شده است، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، رعایت اصول ایمنی در نگهداری، تمیز کردن و جابجایی لنزها نقش کلیدی در کاهش خطر زخم قرنیه دارد.
علل ایجاد زخم قرنیه
عفونتهای باکتریایی در مصرفکنندگان لنز تماسی، به ویژه لنزهای طولانیمدت، شایع است. ویروس هرپس سیمپلکس (عامل تبخال) میتواند حملات مکرر ایجاد کند که با استرس، ضعف سیستم ایمنی یا قرار گرفتن در معرض نور خورشید تحریک میشوند. ویروس واریسلا (عامل آبله مرغان و زونا) نیز میتواند باعث زخم قرنیه شود.
عفونتهای قارچی در اثر استفاده نادرست از لنز تماسی یا قطرههای استروئیدی چشمی ایجاد میشوند. همچنین آسیب قرنیه همراه با ورود مواد گیاهی به چشم میتواند به کراتیت قارچی منجر شود.
عفونتهای انگلی (آکانتامبا) که توسط آمیبهای میکروسکوپی تکسلولی ایجاد میشوند، به ویژه برای مصرفکنندگان لنز تماسی خطرناک هستند. این آمیبها در آب شیرین و خاک یافت میشوند.
سایر علل شامل خراشیدگی یا سوختگی قرنیه ناشی از آسیب به چشم است. خراشها و بریدگیها میتوانند به باکتری آلوده شده و به زخم قرنیه منجر شوند. ناخن، کاغذ، برس آرایشی و شاخه درخت از جمله عوامل این آسیبها هستند. سوختگی با مواد شیمیایی خورنده در محیط کار یا خانه نیز میتواند سبب زخم قرنیه شود.
سندرم خشکی چشم، فلج بل و سایر اختلالات پلک که عملکرد صحیح آن را مختل میکنند نیز از دیگر علل هستند. اگر پلک به درستی عمل نکند، قرنیه خشک شده و زخم ایجاد میشود.
تشخیص زخم قرنیه
چشمپزشک از رنگ مخصوصی به نام فلورسئین برای نمایان کردن آسیب قرنیه استفاده میکند. سپس با میکروسکوپ مخصوصی به نام لامپ اسلیت (شکافلامپ) قرنیه را معاینه میکند تا میزان آسیب را مشخص کرده و وجود زخم قرنیه را تأیید کند.
در صورت مشکوک بودن به عفونت، چشمپزشک ممکن است نمونه بافتی بسیار کوچکی بردارد. بررسی این نمونه به شناسایی و درمان صحیح عفونت کمک میکند.
درمان زخم قرنیه
قطرههای چشمی آنتیبیوتیک، ضدقارچ یا ضدویروس درمان اصلی هستند. در برخی موارد، چشمپزشک قرصهای ضدقارچ یا ضدویروس تجویز میکند و در موارد دیگر، تزریق دارو در نزدیکی چشم انجام میشود.
پس از بهبود عفونت، چشمپزشک ممکن است قطرههای استروئیدی یا ضدالتهابی تجویز کند که ورم را کاهش داده و از ایجاد اسکار جلوگیری میکند. مصرف قطرههای استروئیدی در زخم قرنیه بحثبرانگیز است و باید تنها زیر نظر مستقیم چشمپزشک مصرف شوند، زیرا ممکن است عفونت را تشدید کنند.
چشمپزشک ممکن است داروی مسکن خوراکی برای کاهش درد تجویز کند. در صورت تغییر ناگهانی یا بدتر شدن علائم در طول درمان، باید فوراً به چشمپزشک اطلاع داده شود.
در مواردی که زخم با دارو درمان نمیشود یا پس از بهبود، اسکار قابل توجهی باقی میماند، پیوند قرنیه میتواند قرنیه آسیبدیده را با قرنیه سالم اهداکننده جایگزین کرده و بینایی را بازیابی کند.