زخم قرنیه (کراتیت)؛ علائم، علل و روش‌های درمان

قرنیه مانند شیشه‌ای روی ساعت، روی عنبیه و مردمک چشم را می‌پوشاند. زخم قرنیه یا کراتیت، زخمی باز روی این لایه است که معمولا در پی عفونت چشم ایجاد می‌شود، هرچند خشکی شدید چشم یا برخی اختلالات دیگر چشم نیز می‌توانند باعث آن شوند.

علائم زخم قرنیه

زخم قرنیه با نشانه‌های مشخصی همراه است: قرمزی چشم، درد و سوزش شدید، احساس وجود جسم خارجی در چشم، آبریزش، ترشحات چرکی یا غیرعادی، تاری دید، حساسیت به نور، ورم پلک‌ها و گاهی یک لکه سفید روی قرنیه که ممکن است در آینه دیده شود.

در صورت مشاهده هر یک از این علائم یا هر علامت نگران‌کننده دیگری در چشم، باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کرد. زخم قرنیه در صورت عدم درمان می‌تواند به بینایی آسیب جدی و دائمی وارد کند و حتی به نابینایی منجر شود.

چه کسانی در معرض خطر هستند؟

افراد زیر بیش از دیگران در معرض زخم قرنیه قرار دارند: استفاده‌کنندگان از لنز تماسی، کسانی که سابقه تب‌خال لب، آبله مرغان یا زونا داشته‌اند، افرادی که از قطره‌های استروئیدی چشم استفاده می‌کنند، مبتلایان به خشکی چشم، افراد دارای اختلالات پلک که مانع عملکرد صحیح پلک می‌شود و کسانی که قرنیه آن‌ها دچار آسیب یا سوختگی شده است.

اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید، رعایت اصول صحیح حمل، نگهداری و تمیز کردن لنزها نقشی کلیدی در کاهش خطر زخم قرنیه دارد.

علل زخم قرنیه

بسیاری از عوامل ایجاد زخم قرنیه قابل پیشگیری هستند. استفاده از محافظ مناسب چشم هنگام کار یا فعالیتی که خطر آسیب چشمی دارد، ضروری است.

عفونت‌های باکتریایی در استفاده‌کنندگان از لنز تماسی، به ویژه لنزهای استفاده طولانی‌مدت، شایع است. ویروس هرپس سیمپلکس (عامل تب‌خال لب) می‌تواند حملات عودکننده ایجاد کند که با استرس، ضعف سیستم ایمنی یا تابش نور خورشید تحریک می‌شوند. ویروس واریسلا (عامل آبله مرغان و زونا) نیز می‌تواند باعث زخم قرنیه شود.

عفونت‌های قارچی در پی استفاده نادرست از لنز تماسی یا قطره‌های استروئیدی چشم و نیز ورود مواد گیاهی به چشم پس از آسیب قرنیه رخ می‌دهند. عفونت آکانتامبا نیز نوعی عفونت انگلی ناشی از آمیب‌های میکروسکوپی تک‌سلولی است که در آب شیرین و خاک یافت می‌شوند و در صورت ورود به چشم، عفونت شدیدی ایجاد می‌کنند، به ویژه در استفاده‌کنندگان از لنز تماسی.

سایر علل شامل خراشیدگی یا سوختگی قرنیه ناشی از آسیب چشمی است. خراش‌ها و بریدگی‌های ناشی از ناخن دست، لبه کاغذ، برس آرایشی یا شاخه درخت ممکن است با ورود باکتری عفونی شوند. سوختگی با مواد شیمیایی خورنده در محیط کار یا خانه نیز از عوامل ایجاد زخم قرنیه است. سندرم خشکی چشم و also فلج بل و سایر اختلالات پلک که مانع بسته شدن کامل پلک می‌شوند، می‌توانند با خشک کردن قرنیه منجر به زخم شوند.

تشخیص زخم قرنیه

چشم‌پزشک با استفاده از ماده رنگی خاصی به نام فلورسئین، آسیب‌های احتمالی قرنیه را آشکار می‌کند و با میکروسکوپ مخصوصی به نام لامپ اسلیت (شکاف‌لامپ) قرنیه را معاینه می‌کند تا میزان آسیب و وجود زخم را تعیین کند. در صورت مشکوک بودن به عفونت، نمونه کوچکی از بافت برای شناسایی عامل عفونت و انتخاب درمان مناسب گرفته می‌شود.

درمان زخم قرنیه

قطره‌های چشمی آنتی‌بیوتیک، ضدقارچ یا ضدویروس خط اول درمان هستند. گاهی چشم‌پزشک قرص‌های ضدقارچ یا ضدویروس و در موارد دیگر تزریق دارو در نزدیکی چشم را تجویز می‌کند.

پس از بهبود عفونت، چشم‌پزشک ممکن است قطره‌های استروئیدی یا ضدالتهابی تجویز کند تا ورم کاهش یابد و از ایجاد جای زخم جلوگیری شود. مصرف قطره‌های استروئیدی برای زخم قرنیه بحث‌برانگیز است و باید تنها زیر نظر مستقیم چشم‌پزشک مصرف شوند، زیرا ممکن است عفونت را تشدید کنند. همچنین ممکن است داروی مسکن خوراکی برای کاهش درد تجویز شود. در صورت تغییر ناگهانی یا بدتر شدن علائم در طول درمان، باید فوراً به چشم‌پزشک اطلاع داده شود.

در مواردی که پس از درمان دارویی و بهبود زخم، جای زخم قابل توجهی باقی بماند یا زخم قرنیه با دارو قابل درمان نباشد، پیوند قرنیه می‌تواند قرنیه آسیب‌دیده را با قرنیه سالم اهداکننده جایگزین کرده و بینایی را بازگرداند.