دروزن (Drusen) رسوبات زردرنگی هستند که در زیر شبکیه چشم تشکیل میشوند. جنس این رسوبات از چربیها و پروتئینهاست و بسته به اندازه به سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم میشوند. وجود تعداد کمی دروزن کوچک در افراد ۵۰ سال و بالاتر شایع است و لزوماً به معنای بیماری نیست، اما وجود دروزنهای متعدد و بزرگ اغلب نشانهای از دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) محسوب میشود.
انواع دروزن چشم
دروزن به دو نوع اصلی تقسیم میشود: دروزن شبکیهای که در زیر شبکیه ایجاد میشود و با افزایش سن و AMD مرتبط است، و دروزن عصب بینایی (optic disc drusen) که در سر عصب بینایی تشکیل میشود. دروزن عصب بینایی از جنس پروتئین و نمکهای کلسیم است، معمولاً در هر دو چشم دیده میشود، به سن وابسته نیست، ممکن است ارثی باشد و اغلب در کودکان ظاهر میشود. این نوع دروزن معمولاً بینایی را تحت تأثیر قرار نمیدهد.
علائم دروزن
بیشتر افراد مبتلا به دروزن هیچ علامتی ندارند و وجود این رسوبات به طور اتفاقی و در معاینه معمول چشم کشف میشود. در موارد نادر، دروزن عصب بینایی میتواند باعث کاهش دید محیطی (جانبی) یا ایجاد حس سوسو زدن موقت و تیره شدن دید شود.
عوامل خطر
افزایش سن مهمترین عامل خطر برای ایجاد دروزن شبکیهای است و این وضعیت در افراد بالای ۵۰ سال به کرات دیده میشود. نژاد سفید نیز احتمال بروز دروزن و همچنین AMD را افزایش میدهد. از دیگر عوامل خطر مرتبط با AMD میتوان به استعمال دخانیات، چاقی، سابقه خانوادگی بیماری، فشار خون بالا و کلسترول بالا اشاره کرد. خطر دروزن عصب بینایی نیز در افراد سفیدپوست و کسانی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند بیشتر است.
تشخیص
دروزن در جریان معاینه چشم با گشاد کردن مردمک تشخیص داده میشود. چشمپزشک با استفاده از قطرههای مخصوص مردمک را گشاد میکند و سپس با افتالموسکوپ شبکیه و نواحی پشتی چشم را بررسی میکند. در صورت مشاهده دروزن بزرگ، پزشک ممکن است استفاده از شبکه آمسلر (Amsler grid) را برای بررسی علائم دژنراسیون ماکولا مانند نواحی موجدار، تار یا تیره در دید تجویز کند. اگر پزشک به دروزن عصب بینایی مشکوک باشد، ممکن است آزمایشهای تصویربرداری تکمیلی برای تأیید تشخیص درخواست کند.
درمان
دروزنهای کوچک نیاز به درمان ندارند. چشمپزشک ممکن است این دروزنها را به طور منظم تحت نظر بگیرد تا از عدم تغییر آنها اطمینان یابد. از آنجا که دروزنهای بزرگتر نشانهای از AMD هستند، درمان بر اساس پروتکلهای درمانی مناسب برای AMD انجام میشود. حذف خود دروزنها تأثیری در بهبود AMD ندارد. دروزن عصب بینایی بدون علامت نیز نیاز به پیگیری منظم دارد و درمان مشخصی برای آن وجود ندارد. در موارد نادری که رگهای خونی جدید در زیر شبکیه رشد میکنند (غشاهای نئوواسکولار ماکولا)، ممکن است درمان مناسب توسط پزشک تجویز شود.