دریوزن (Drusen) رسوبات زرد رنگی هستند که در زیر شبکیه چشم تشکیل میشوند. این رسوبات از جنس لیپید و پروتئین بوده و در اندازههای کوچک، متوسط و بزرگ دیده میشوند. وجود دریوزنهای کوچک در افراد ۵۰ سال و بالاتر شایع است و لزوماً به معنای بیماری نیست، اما تعداد زیاد دریوزنهای کوچک یا وجود انواع بزرگتر آن اغلب نشانهای از دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (AMD) محسوب میشود.
دریوزن چیست و چه عواملی باعث ایجاد آن میشود؟
دریوزن به طور طبیعی و در نتیجه افزایش سن پدید میآید. رابطه دقیق بین بیماری دژنراتیو ماکولا و دریوزن هنوز به طور کامل روشن نیست. با این حال، وجود تعداد زیادی دریوزن یا انواع خاصی از آن میتواند نشانهای از AMD باشد.
علاوه بر شبکیه، دریوزن ممکن است در عصب بینایی نیز ایجاد شود. دریوزن عصب بینایی که دریوزن دیسک بینایی نیز نامیده میشود، از جنس پروتئین و نمکهای کلسیم است و معمولاً در هر دو چشم دیده میشود. برخلاف دریوزن مرتبط با AMD، این نوع با افزایش سن ارتباطی ندارد، ممکن است جنبه ارثی داشته باشد و معمولاً در کودکان ظاهر میشود. دریوزن عصب بینایی اغلب بینایی را تحت تأثیر قرار نمیدهد، اما در برخی بیماران ممکن است باعث کاهش دید محیطی (جانبی) شود.
علائم دریوزن
بیشتر افراد مبتلا به دریوزن هیچ علامتی ندارند و وجود این رسوبات معمولاً به طور اتفاقی و طی معاینه معمول چشم کشف میشود. در موارد نادر، دریوزن عصب بینایی میتواند دید محیطی را تحت تأثیر قرار دهد یا باعث سوسو زدن موقت یا تیره شدن دید شود.
عوامل خطر ابتلا به دریوزن
دریوزن معمولاً نتیجه افزایش سن است و در افراد ۵۰ سال و بالاتر بیشتر دیده میشود. سفیدپوستان بیشتر در معرض ابتلا به دریوزن و همچنین دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (AMD) قرار دارند. انواع بزرگتر دریوزن با AMD مرتبط هستند. عوامل خطر AMD عبارتند از:
- استعمال دخانیات
- چاقی
- سابقه خانوادگی بیماری
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا (چربی در جریان خون)
خطر ابتلا به دریوزن عصب بینایی نیز در سفیدپوستان و افرادی با سابقه خانوادگی این بیماری بیشتر است.
تشخیص دریوزن
دریوزن در معاینه چشم با گشاد کردن مردمک تشخیص داده میشود. چشمپزشک با استفاده از قطرههای چشمی مردمک را گشاد کرده و با دستگاه افتالموسکوپ شبکیه و سایر نواحی پشت چشم را معاینه میکند. این معاینه وجود دریوزن را آشکار میسازد.
در صورت تشخیص دریوزن بزرگ، چشمپزشک ممکن است از شما بخواهد از شبکه آمسلر (Amsler grid) برای بررسی علائم دژنراسیون ماکولا مانند نواحی موجدار، تار یا تیره در دید استفاده کنید. در صورت مشکوک بودن به دریوزن عصب بینایی، آزمایشهای تصویربرداری تکمیلی برای تأیید تشخیص درخواست میشود.
درمان دریوزن
دریوزنهای کوچک نیازی به درمان ندارند. اگر چشمپزشک در معاینه معمول دریوزن کوچک پیدا کند، ممکن است برای اطمینان از عدم تغییر آنها، معاینات منظم را توصیه کند.
از آنجا که برخی دریوزنهای بزرگتر نشانه دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (AMD) هستند، چشمپزشک درمان مناسب AMD را توصیه میکند. تلاش برای حذف دریوزن باعث بهبود AMD نخواهد شد.
در صورت ابتلا به دریوزن عصب بینایی بدون علامت، معاینات منظم توصیه میشود. درمان خاصی برای دریوزن عصب بینایی وجود ندارد. در موارد نادری که رگهای خونی جدید در زیر شبکیه رشد میکنند (غشاهای نئوواسکولار ماکولا)، ممکن است درمان مناسب ضروری باشد.