آلرژی چشمی یکی از مشکلات شایع چشم است که در اثر واکنش چشم به مواد حساسیتزا یا آلرژنها ایجاد میشود. در این واکنش، چشم برای مقابله با آلرژن، هیستامین تولید میکند که به قرمزی، تورم، خارش و سوزش چشم منجر میشود. این عارضه که با نام کنژنکتیویت آلرژیک شناخته میشود، برخلاف سایر انواع کنژنکتیویت مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. آلرژی چشمی معمولاً موقتی و مرتبط با آلرژی فصلی است. بسیاری از افراد مبتلا به آلرژی چشمی، آلرژی بینی نیز دارند و علائمی مانند عطسه و گرفتگی بینی را تجربه میکنند.
علائم آلرژی چشمی
شایعترین علائم آلرژی چشمی شامل قرمزی، تورم و خارش چشم، سوزش و اشکریزش و حساسیت به نور است. اگر آلرژی چشمی با آلرژی بینی همراه باشد، ممکن است علائمی مانند گرفتگی و خارش بینی، عطسه، سردرد، خارش یا گلودرد و سرفه نیز بروز کند.
علل بروز آلرژی چشمی
آلرژی زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بدن به یک آلرژن که معمولاً بیآزار است واکنش نشان میدهد. هنگامی که آلرژن با چشم تماس پیدا میکند، سلولهای ماستسل در چشم، هیستامین و سایر مواد را برای مقابله با آلرژن آزاد میکنند که باعث قرمزی، خارش و آبریزش چشم میشود.
آلرژنهای موجود در هوا چه در فضای باز و چه در فضای بسته عامل بسیاری از آلرژیهای چشمی هستند؛ از جمله گرده گلها، درختان و علفهای هرز، گردوغبار، شوره حیوانات خانگی، کپک و دود. واکنشهای آلرژیک به عطر، لوازم آرایشی یا داروها نیز میتوانند چشم را دچار واکنش آلرژیک کنند. برخی افراد به مواد نگهدارنده در قطرههای چشمی روانکننده یا تجویزی حساسیت دارند و بهتر است در صورت امکان از قطرههای بدون نگهدارنده استفاده کنند. گاهی چشم به آلرژنهایی واکنش نشان میدهد که تماس مستقیم ندارند، مانند برخی مواد غذایی یا نیش حشرات.
آلرژی چشمی میتواند ارثی باشد. احتمال بروز آلرژی در افرادی که هر دو والدشان آلرژی دارند بیشتر از کسانی است که تنها یکی از والدینشان مبتلاست.
تشخیص آلرژی چشمی
متخصص چشم برای ارائه درمان مناسب ابتدا بررسی میکند که آیا عفونت چشم دارید یا کنژنکتیویت آلرژیک. تشخیص کنژنکتیویت آلرژیک معمولاً ساده است. متخصص با میکروسکوپ اسلیت لمپ نشانههای آلرژی چشمی مانند عروق خونی متورم روی سطح چشم، تورم ملتحمه یا پلک و برجستگیهایی در سطح داخلی پلک را بررسی میکند و درباره سابقه پزشکی و سابقه خانوادگی آلرژی با شما گفتوگو میکند.
در صورت شدید بودن آلرژی یا نامشخص بودن تشخیص، متخصص ممکن است ناحیه کوچکی از ملتحمه را به آرامی خراش دهد و بافت را از نظر وجود نوع خاصی از گلبول سفید آزمایش کند.
درمان آلرژی چشمی
مهمترین اصل در درمان آلرژی چشمی، پرهیز یا محدود کردن تماس با ماده حساسیتزاست. در صورت نیاز، متخصص آلرژی میتواند با آزمایش پوست یا خون عامل حساسیتزا را شناسایی کند.
پرهیز از آلرژنها
اگر به گرده گیاهان حساسیت دارید، در ساعات اوج گردهافشانی یعنی اواسط صبح و اوایل عصر تا حد امکان از خانه خارج نشوید و در روزهای بادی از بیرون رفتن خودداری کنید. عینک آفتابی یا طبی در فضای باز از ورود گرده به چشم جلوگیری میکند. پنجرهها را بسته نگه دارید و در خودرو و خانه از کولر استفاده کنید. از پنکه پنجرهای استفاده نکنید زیرا گرده و آلرژنها را به داخل میکشد و کولرها را تمیز نگه دارید.
اگر کپک آلرژیزاست، رطوبت منزل را بین ۳۰ تا ۵۰ درصد نگه دارید و نواحی مرطوب مانند زیرزمین، حمام و آشپزخانه را مرتب تمیز کنید. در مکانهای مرطوب از دستگاه رطوبتگیر استفاده کنید.
اگر گردوغبار عامل آلرژی شماست، از روبالشی و ملحفههای ضدآلرژن استفاده کنید و ملحفهها را با آب داغ حداقل ۱۳۰ درجه فارنهایت بشویید. برای تمیز کردن کف از تی مرطوب به جای جاروی خشک استفاده کنید.
اگر حیوانات خانگی منبع آلرژی هستند، حیوان را تا حد امکان بیرون از خانه و به ویژه خارج از اتاق خواب نگه دارید. کفپوش چوبی یا سرامیکی را به فرش ترجیح دهید. پس از تماس با حیوان دستهای خود را بشویید و لباسهای خود را بشویید. از مالیدن چشمها خودداری کنید، زیرا این کار تحریک و تورم را افزایش میدهد.
درمان دارویی آلرژی چشمی
اشک مصنوعی: قطرههای اشک مصنوعی با شستن آلرژنها از سطح چشم و افزودن رطوبت، علائم آلرژی را به طور موقت کاهش میدهند. این قطرهها بدون نسخه در دسترس هستند و تا ۴ بار در روز قابل استفادهاند. نوع بدون نگهدارنده را میتوان به تعداد دفعات لازم مصرف کرد.
ضداحتقانها: قطرههای ضداحتقان قرمزی چشم ناشی از آلرژی را کاهش میدهند و بدون نسخه در دسترس هستند. نوع حاوی آنتیهیستامین، خارش را نیز کاهش میدهد. این قطرهها را نباید بیش از دو تا سه روز استفاده کرد، زیرا مصرف طولانیمدت علائم تحریکی را تشدید میکند.
آنتیهیستامین خوراکی: آنتیهیستامینهای خوراکی ممکن است تا حدودی خارش چشم را کاهش دهند، اما میتوانند چشم را خشک کرده و علائم آلرژی چشمی را بدتر کنند.
قطره ترکیبی آنتیهیستامین و تثبیتکننده ماستسل: این قطرهها بدون نسخه در دسترس هستند و با یک یا دو بار مصرف روزانه، خارش، قرمزی، اشکریزش و سوزش را کاهش میدهند.
کورتیکواستروئیدها: قطرههای استروئیدی برای درمان علائم مزمن و شدید آلرژی چشمی تجویز میشوند و به دلیل عوارض جانبی جدی، هرگز نباید بدون نظارت پزشک مصرف شوند.
ایمونوتراپی: اگر علائم با پرهیز از آلرژن، قطره یا دارو کنترل نشوند، ایمونوتراپی یا تزریق آلرژن گزینه مناسبی است. در این روش، دوز تدریجی آلرژن به بدن تزریق میشود تا سیستم ایمنی در برابر آن مقاوم شود.
متخصص چشم با توجه به شرایط شما بهترین روش درمانی را تعیین میکند.