اسپاسم پلک زمانی رخ میدهد که یک یا هر دو پلک بدون اراده شما دچار انقباض یا بسته شدن ناگهانی شوند. این عارضه انواع مختلفی دارد که هرکدام ویژگیها و روشهای درمانی متفاوتی دارند.
اسپاسم پلک چیست؟
اسپاسم پلک به حرکات غیرارادی یک یا هر دو پلک گفته میشود که خارج از کنترل فرد رخ میدهد. رایجترین انواع آن عبارتند از: پرش پلک (تیک)، بلفارواسپاسم ضروری و اسپاسم نیمهصورت.
پرش پلک
پرش پلک یا تیک پلک، حرکت سریع و مختصر پلک است که معمولاً بینایی را تحت تأثیر قرار نمیدهد. این حالت بسیار شایع بوده و اغلب در پی استرس و خستگی ایجاد میشود.
بیشتر موارد پرش پلک خفیف هستند و بدون درمان برطرف میشوند. خواب کافی، کاهش استرس و محدود کردن مصرف کافئین معمولاً به رفع آن کمک میکند.
اگر پرش پلک شما رو به افزایش است، حتماً با چشمپزشک خود در میان بگذارید.
بلفارواسپاسم ضروری
بلفارواسپاسم ضروری وضعیتی است که در آن یک یا هر دو پلک بهطور غیرارادی بسته میشوند. این حالت میتواند از چند ثانیه تا چند ساعت ادامه یابد. در مراحل اولیه، ممکن است پلکزدن مکرر، چشمکزدن یا جمع کردن صورت دیده شود. در مراحل پیشرفته، پلکها آنقدر محکم بسته میشوند که فرد توانایی دیدن ندارد. این اسپاسمها میتوانند سایر عضلات صورت را نیز درگیر کنند و انجام کارهایی مانند بالا رفتن از پله، رانندگی یا رفتن به محل کار را دشوار سازند.
پزشکان میدانند که بلفارواسپاسم ناشی از یک پیام عصبی است، اما از علت دقیق آن مطمئن نیستند.
اسپاسم نیمهصورت
اسپاسم نیمهصورت زمانی رخ میدهد که عضلات یک طرف صورت منقبض میشوند. این اسپاسمها ممکن است از نزدیکی چشم شروع شده و سپس سایر نقاط صورت را درگیر کنند. در موارد پیشرفته، اسپاسم نیمهصورت میتواند از چند روز تا چند ماه طول بکشد.
به نظر میرسد این عارضه زمانی اتفاق میافتد که یک رگ خونی به عصب صورت فشار وارد کند.
برای تأیید تشخیص، ممکن است آزمایشهای بیشتری مانند امآرآی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) لازم باشد.
درمان بلفارواسپاسم
مؤثرترین روش درمان بلفارواسپاسم، تزریق سم بوتولینوم است؛ مادهای که عضلات را شل میکند. این ماده با سوزنی بسیار باریک به عضلات بالای چشم و زیر آن تزریق میشود. اسپاسمها معمولاً یک روز تا دو هفته پس از تزریق از بین میروند و این تسکین حدود سه ماه ادامه دارد.
اگر تزریق مؤثر نباشد یا توصیه نشود، برخی داروها ممکن است برای بلفارواسپاسم مفید باشند. چشمپزشک ترکیب مناسبی از داروها را با در نظر گرفتن تعادل میان مزایا و عوارض جانبی پیدا خواهد کرد.
جراحی گزینه بعدی است زمانی که تزریق و دارو مؤثر نباشند. دو روش رایج جراحی برای بلفارواسپاسم ضروری وجود دارد: برداشتن عضله صورت عامل اسپاسم یا برداشتن بخشی از عصب برای کاهش شدت اسپاسم.
چشمپزشک درباره گزینههای درمانی مناسب با توجه به شرایط شما گفتوگو خواهد کرد.
درمان اسپاسم نیمهصورت
بیشتر افراد مبتلا به اسپاسم نیمهصورت با تزریق سم بوتولینوم درمان مؤثری دریافت میکنند. مانند درمان بلفارواسپاسم، این تزریقها برای شل کردن عصب در اسپاسم نیمهصورت به کار میروند.
گاهی از درمان دارویی استفاده میشود، اما معمولاً اثربخشی کمتری نسبت به تزریق دارد. در موارد نادر، از جراحی برای کاهش فشار روی عصب استفاده میشود.
چشمپزشک تعیین خواهد کرد که کدام نوع درمان برای شما مناسب است.