شبکیه سالم برای داشتن دید واضح ضروری است. غشاهای نئوواسکولار ماکولا (MNV) رگهای خونی جدید و آسیبزایی هستند که در داخل یا زیر شبکیه، در ناحیه مشیمیه رشد میکنند. نشت مایع یا خونریزی این رگها درون یا زیر شبکیه باعث کاهش بینایی میشود. MNV با بسیاری از بیماریهای جدی چشم از جمله دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (نوع مرطوب) مرتبط است و در افرادی با شرایطی مانند هیستوپلاسموز، دژنراسیون ماکولا نزدیکبینی، آسیب چشمی و موارد دیگر دیده میشود.
علائم
در MNV ممکن است کاهش بینایی بدون درد رخ دهد. لکههای خالی در میدان بینایی بهویژه در دید مرکزی ظاهر میشوند و خطوط مستقیم خمیده، کج یا نامنظم دیده میشوند.
سایر نشانهها عبارتند از:
- اشیا برای هر چشم اندازه متفاوتی داشته باشند
- رنگها درخشندگی خود را از دست بدهند یا برای هر چشم متفاوت به نظر برسند
- جرقه یا نورهای چشمکزن در دید مرکزی ظاهر شوند
عوامل خطر
MNV بیشتر در افراد ۵۰ سال و بالاتر دیده میشود و خطر ابتلا با افزایش سن بیشتر میشود، زیرا دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (نوع مرطوب) بیشتر موارد MNV را تشکیل میدهد. افرادی که عوامل خطر بیماریهای چشمی دیگر را دارند یا دچار آسیب چشمی شدهاند ممکن است در سنین پایینتر به MNV مبتلا شوند.
تشخیص
چشمپزشک برای تشخیص MNV با استفاده از آنژیوگرافی فلورسئین (FA)، توموگرافی انسجام نوری (OCT) یا آنژیوگرافی توموگرافی انسجام نوری (OCTA) از چشم عکسهای ویژه میگیرد.
در FA، ماده رنگی فلورسئین به ورید بازو تزریق و در سراسر بدن از جمله چشمها منتشر میشود. با عبور ماده رنگی از رگهای خونی شبکیه، تصاویری ثبت میشود که نواحی غیرطبیعی را مشخص میکند.
تصویربرداری OCT یک تصویر مقطعی از شبکیه ایجاد میکند که به چشمپزشک در تشخیص نشت مایع از رگهای غیرطبیعی کمک میکند. OCTA مشابه FA است اما بدون تزریق ماده رنگی، از رگهای خونی داخل و زیر شبکیه عکس میگیرد.
درمان
درمان MNV به بیماری زمینهای بستگی دارد و شامل داروهای ضد VEGF، لیزر حرارتی یا فتودینامیک تراپی (PDT) میشود.
درمان با داروهای ضد VEGF
داروهای ضد VEGF ماده شیمیایی فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF) را هدف قرار میدهند که باعث رشد رگهای غیرطبیعی درون یا زیر شبکیه میشود. مسدود کردن VEGF رشد MNV، نشت مایع و سرعت کاهش بینایی را کاهش میدهد و در برخی موارد بینایی را بهبود میبخشد.
چشمپزشک این دارو را در یک عمل سرپایی مستقیماً به چشم تزریق میکند. پیش از تزریق، چشم تمیز و بیحس میشود. ممکن است طی چندین ماه تزریقات متعدد لازم باشد و تکرار درمان اغلب برای ادامه اثربخشی ضروری است.
فتودینامیک تراپی (PDT)
PDT با ترکیب یک داروی حساسکننده نوری و لیزر مخصوص کمتوان (لیزر سرد) رگهای غیرطبیعی را هدف قرار میدهد. دارو به ورید بازو تزریق و پس از رسیدن به رگهای غیرطبیعی، با تابش لیزر فعال میشود و به آن رگها آسیب میزند. این عمل به صورت سرپایی انجام میشود. پس از PDT ممکن است رگها دوباره باز شوند و به جلسات متعدد نیاز باشد.
لیزر حرارتی
در این روش سرپایی، پرتو لیزر با انرژی بالا با ایجاد سوزش کوچک روی شبکیه، رگهای خونی غیرطبیعی را از بین میبرد و از نشت، خونریزی و رشد بیشتر جلوگیری میکند.
درمان MNV میتواند بینایی را تثبیت کرده و از کاهش بیشتر آن جلوگیری کند، اما در بسیاری از بیماران بازگشت بینایی ازدسترفته ممکن نیست.