گلمژه (sty) و شالازیون (chalazion) هر دو برآمدگیهایی درون پلک یا لبه آن هستند که گاه تشخیص آنها از یکدیگر دشوار میشود. با این حال علت ایجاد، نشانهها و رویکرد درمانی این دو تفاوت دارد.
گلمژه چیست و چه علتی دارد؟
گلمژه که با نام هوردئولوم (hordeolum) نیز شناخته میشود، برآمدگی کوچک و دردناکی است که از ریشه مژه یا زیر پلک رشد میکند. عامل بیشتر گلمژهها عفونت باکتریایی است.
گلمژه دو نوع دارد:
- گلمژه خارجی: از ریشه مژه شروع میشود و بیشتر در اثر عفونت فولیکول مو ایجاد میشود. ممکن است شبیه جوش به نظر برسد.
- گلمژه داخلی: داخل پلک ایجاد میشود و معمولاً در اثر عفونت غده چربیساز پلک به وجود میآید.
همچنین ابتلا به بلفاریت (التهاب لبه پلک) میتواند زمینهساز گلمژه شود. در مراحل اولیه، پلک قرمز و در لمس حساس است و چشم ممکن است احساس سوزش یا خشکی داشته باشد.
علت ایجاد شالازیون چیست؟
شالازیون یک برآمدگی متورم روی پلک است که در اثر بستهشدن مجرای غده چربی پلک ایجاد میشود. این عارضه ممکن است ابتدا بهصورت یک گلمژه داخلی شروع شود. در مراحل اولیه معمولاً درد چندانی ندارد، اما با بزرگتر شدن، پلک قرمز، متورم و گاه در لمس حساس میشود. اگر شالازیون بزرگ شود، میتواند به کره چشم فشار بیاورد و دید را تار کند. در موارد نادر، تمام پلک متورم میشود.
تفاوتهای کلیدی گلمژه و شالازیون
تشخیص این دو عارضه از یکدیگر گاه دشوار است، اما تفاوتهای مشخصی دارند:
- درد: گلمژه بسیار دردناک است، در حالی که شالازیون معمولاً بدون درد است.
- محل بروز: گلمژه اغلب در لبه پلک و در ریشه مژه ظاهر میشود، اما شالازیون معمولاً دورتر از لبه پلک ایجاد میشود.
- علت: گلمژه ناشی از عفونیشدن ریشه مژه است، در حالی که شالازیون در اثر بستهشدن مجرای غده چربی به وجود میآید.
- تورم: گلمژه اغلب باعث تورم و گاه تورم تمام پلک میشود، اما شالازیون بهندرت کل پلک را متورم میکند.
علائم گلمژه و شالازیون
علائم گلمژه میتواند شامل موارد زیر باشد:
- برآمدگی قرمز و بسیار دردناک در لبه پلک و ریشه مژه که ممکن است تمام پلک را متورم کند
- نقطه چرکی کوچک در مرکز برآمدگی
- احساس وجود جسم خارجی در چشم
- احساس خراشیدگی در چشم
- حساسیت به نور
- پوستهریزی در لبه پلک
- آبریزش از چشم مبتلا
شالازیون ممکن است بدون علامت ایجاد شود. در صورت بروز علائم میتوان شامل موارد زیر باشد:
- برآمدگی روی پلک که گاه قرمز و متورم میشود و بهندرت حساس است
- در موارد نادر، تورم تمام پلک
- تاری دید در صورتی که شالازیون به اندازه کافی بزرگ شود و به کره چشم فشار بیاورد
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
هر کسی ممکن است به گلمژه یا شالازیون مبتلا شود، اما احتمال بروز در افراد زیر بیشتر است:
- مبتلایان به بلفاریت
- کسانی که سابقه گلمژه یا شالازیون داشتهاند
- افراد دارای مشکلات پوستی مانند آکنه روزاسه یا درماتیت سبورئیک
- مبتلایان به دیابت یا سایر بیماریهای زمینهای
روشهای درمان گلمژه و شالازیون
کمپرس گرم
یک پارچه تمیز را در آب داغ خیس کنید و به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی پلک قرار دهید. این کار را ۳ تا ۵ بار در روز تکرار کنید. پارچه را با خیس کردن مجدد در آب داغ گرم نگه دارید. هدف، اعمال گرما به ناحیه مبتلا بدون سوزاندن پوست است. برای شالازیون، کمپرس گرم به بازشدن مجرای غده چربی و تخلیه آن کمک میکند. ماساژ ملایم ناحیه با انگشت تمیز نیز میتواند به تخلیه غده کمک کند.
آنتیبیوتیک
در صورت عفونت گلمژه، چشمپزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
تزریق استروئید
اگر شالازیون بسیار متورم باشد، چشمپزشک ممکن است برای کاهش التهاب، تزریق استروئید (کورتیزون) انجام دهد.
جراحی تخلیه
اگر گلمژه یا شالازیون روی دید تأثیر بگذارد یا برطرف نشود، ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشد. این جراحی در مطب چشمپزشک و با بیحسی موضعی انجام میشود. در صورت عود مکرر، چشمپزشک ممکن است نمونه کوچکی از بافت (بیوپسی) بردارد تا وجود مشکل جدیتر چشم بررسی شود.
نکته مهم
هرگز گلمژه یا شالازیون را فشار ندهید یا سعی نکنید آن را بترکانید، زیرا ممکن است عفونت را به داخل پلک گسترش دهد. همچنین تا زمانی که گلمژه یا شالازیون دارید از لوازم آرایش چشم و لنز تماسی استفاده نکنید.