گلمژه و شالازیون هر دو بهصورت یک برجستگی در لبه پلک یا داخل آن ظاهر میشوند و گاهی تشخیص آنها از یکدیگر دشوار است. بااینحال، هر کدام علت و نشانههای متفاوتی دارند.
علت ایجاد گلمژه
گلمژه که هوردئولوم هم نامیده میشود، یک برجستگی کوچک و دردناک است که از ریشه مژه یا زیر پلک رشد میکند. بیشتر موارد گلمژه در اثر عفونت باکتریایی ایجاد میشوند.
دو نوع گلمژه وجود دارد:
- گلمژه خارجی: از ریشه مژه شروع میشود و معمولاً به دلیل عفونت فولیکول مو ایجاد میشود. ممکن است شبیه جوش به نظر برسد.
- گلمژه داخلی: داخل پلک ایجاد میشود و معمولاً در اثر عفونت غده تولیدکننده چربی پلک به وجود میآید.
گلمژه همچنین میتواند در پی بلفاریت ایجاد شود؛ وضعیتی که در آن لبه پلک در پایه مژهها قرمز و متورم میشود. در مراحل اولیه، پلک معمولاً قرمز و در لمس حساس است و چشم ممکن است احساس سوزش و خارش داشته باشد.
علت ایجاد شالازیون
شالازیون یک برجستگی متورم روی پلک است که هنگام مسدود شدن غده چربی پلک به وجود میآید. این عارضه ممکن است ابتدا بهصورت یک گلمژه داخلی شروع شود. در ابتدا ممکن است متوجه آن نشوید، زیرا درد چندانی ندارد. اما با بزرگتر شدن، پلک ممکن است قرمز، متورم و گاهی در لمس حساس شود. اگر شالازیون بزرگ شود، میتواند به چشم فشار بیاورد و باعث تاری دید شود. در موارد نادر، تمام پلک متورم میشود.
تفاوتهای کلیدی گلمژه و شالازیون
تشخیص گلمژه از شالازیون گاهی دشوار است. بارزترین تفاوت در میزان درد است: گلمژه بسیار دردناک است و معمولاً در لبه پلک ظاهر میشود و اغلب در اثر عفونت ریشه مژه ایجاد میشود. این برجستگی معمولاً متورم میشود و گاهی تمام پلک را درگیر میکند.
در مقابل، شالازیون معمولاً دردناک نیست. این برجستگی معمولاً دورتر از لبه پلک نسبت به گلمژه ظاهر میشود و علت آن مسدود شدن غده چربی است. در موارد نادر باعث تورم کل پلک میشود.
علائم گلمژه و شالازیون
علائم گلمژه عبارتند از:
- برجستگی قرمز و بسیار دردناک در لبه پلک و پایه مژهها که ممکن است تمام پلک را متورم کند
- یک نقطه چرکی کوچک در مرکز برجستگی
- احساس وجود جسم خارجی در چشم
- احساس خراشیدگی در چشم
- حساسیت به نور
- پوستهریزی در لبه پلک
- آبریزش از چشم
شالازیون ممکن است بدون علامت ایجاد شود. در صورت بروز علائم، میتوان شامل موارد زیر باشد:
- برجستگی روی پلک که گاهی قرمز و متورم میشود و بهندرت حساس به لمس است
- تورم کامل پلک (بهندرت)
- تاری دید در صورت بزرگ بودن شالازیون و فشار به کره چشم
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
هر کسی ممکن است به گلمژه یا شالازیون مبتلا شود، اما احتمال بروز آن در افراد زیر بیشتر است:
- مبتلایان به بلفاریت
- کسانی که قبلاً گلمژه یا شالازیون داشتهاند
- افراد دارای مشکلات پوستی مانند آکنه روزاسه یا درماتیت سبورئیک
- مبتلایان به دیابت یا سایر بیماریهای زمینهای
روشهای درمان
کمپرس گرم: یک پارچه تمیز را در آب داغ خیس کنید و بهمدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی پلک بگذارید. این کار را ۳ تا ۵ بار در روز تکرار کنید. برای شالازیون، کمپرس گرم به باز شدن و تخلیه غده چربی مسدودشده کمک میکند. ماساژ ملایم ناحیه با انگشت تمیز نیز میتواند به تخلیه غده کمک کند.
آنتیبیوتیک: در صورت عفونت گلمژه، چشمپزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
تزریق استروئید: اگر شالازیون بسیار متورم باشد، چشمپزشک ممکن است تزریق استروئید (کورتیزون) برای کاهش تورم انجام دهد.
جراحی تخلیه: اگر گلمژه یا شالازیون روی بینایی تأثیر بگذارد یا از بین نرود، ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشد. این عمل در مطب چشمپزشک با بیحسی موضعی انجام میشود. در صورت عود مکرر، چشمپزشک ممکن است نمونه کوچکی از بافت (بیوپسی) بردارد تا بررسی کند که آیا مشکل جدیتری عامل این عارضه است.
توجه: هرگز گلمژه یا شالازیون را فشار ندهید یا نترکانید، زیرا ممکن است عفونت را به داخل پلک گسترش دهد. همچنین در زمان ابتلا از لوازم آرایشی چشم و لنز تماسی استفاده نکنید.