گلمژه و شالازیون دو نوع برجستگی هستند که روی پلک یا لبه آن ایجاد میشوند. گاهی تشخیص این دو از یکدیگر دشوار است، اما هر یک علت و نشانههای خاص خود را دارند.
گلمژه چیست؟
گلمژه (هوردئولوم) برجستگی کوچک و دردناکی است که از ریشه مژه یا زیر پلک رشد میکند. بیشتر گلمژهها در اثر عفونت باکتریایی ایجاد میشوند.
گلمژه دو نوع دارد:
- گلمژه خارجی – از ریشه مژه شروع میشود و بیشتر در اثر عفونت فولیکول مو ایجاد میشود. ممکن است شبیه به یک جوش به نظر برسد.
- گلمژه داخلی – درون پلک ایجاد میشود و معمولاً در اثر عفونت غده تولیدکننده چربی پلک به وجود میآید.
همچنین ابتلا به بلفاریت (التهاب لبه پلک) میتواند منجر به گلمژه شود. در ابتدا، پلک به دلیل التهاب قرمز و در لمس حساس میشود و ممکن است چشم احساس سوزش و خراشیدگی داشته باشد.
شالازیون چیست؟
شالازیون یک برجستگی متورم روی پلک است که در اثر بسته شدن مجرای غده چربی پلک ایجاد میشود. ممکن است در ابتدا به صورت یک گلمژه داخلی ظاهر شود. در مراحل اولیه معمولاً درد چندانی ندارد، اما با بزرگتر شدن، پلک قرمز، متورم و گاهی در لمس حساس میشود. اگر شالازیون بزرگ شود، میتواند به کره چشم فشار وارد کرده و باعث تاری دید شود. در موارد نادر، تمام پلک متورم میشود.
تفاوت گلمژه و شالازیون
تشخیص تفاوت این دو گاه دشوار است. گلمژه بسیار دردناک است و معمولاً در لبه پلک ظاهر میشود. علت آن اغلب عفونت ریشه مژه است و گاهی تمام پلک را متورم میکند.
در مقابل، شالازیون معمولاً دردناک نیست. این برجستگی معمولاً در بخش عقبتری از پلک نسبت به گلمژه ایجاد میشود و علت آن بسته شدن مجرای غده چربی است. به ندرت باعث تورم کل پلک میشود.
علائم گلمژه و شالازیون
علائم گلمژه عبارتند از:
- برجستگی قرمز و بسیار دردناک در لبه پلک و ریشه مژه که ممکن است تمام پلک را متورم کند
- یک نقطه چرکی کوچک در مرکز برجستگی
- احساس وجود جسم خارجی در چشم
- احساس خراشیدگی در چشم
- حساسیت به نور
- پوستهریزی در لبه پلک
- اشکریزی از چشم آسیبدیده
شالازیون ممکن است بدون هیچ علامتی ایجاد شود. در صورت وجود علائم، میتوان شامل موارد زیر باشد:
- برجستگی روی پلک که گاهی قرمز و متورم میشود و ممکن است حساس به لمس باشد
- تورم کامل پلک (به ندرت)
- تاری دید در صورت بزرگ بودن شالازیون و فشار به کره چشم
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
هر کسی ممکن است به گلمژه یا شالازیون مبتلا شود، اما احتمال ابتلا در افراد زیر بیشتر است:
- مبتلایان به بلفاریت (التهاب لبه پلک)
- کسانی که پیش از این گلمژه یا شالازیون داشتهاند
- افراد دارای مشکلات پوستی مانند آکنه روزاسه یا درماتیت سبورئیک
- مبتلایان به دیابت یا سایر مشکلات پزشکی
درمان گلمژه و شالازیون
روشهای مختلفی برای درمان این دو وجود دارد:
کمپرس گرم
یک پارچه تمیز را در آب داغ خیس کنید و به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی پلک بگذارید. این کار را ۳ تا ۵ بار در روز تکرار کنید. پارچه را مرتب در آب داغ خیس کنید تا گرم بماند. هدف اعمال گرما به ناحیه آسیبدیده بدون سوزاندن پوست است. برای شالازیون، این کار به باز شدن مجرای غده چربی و تخلیه آن کمک میکند. میتوانید با انگشت تمیز، ناحیه اطراف را به آرامی ماساژ دهید.
آنتیبیوتیک
در صورت عفونت گلمژه، چشمپزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
تزریق استروئید
اگر شالازیون بسیار متورم باشد، چشمپزشک ممکن است برای کاهش تورم، تزریق استروئید (کورتیزون) انجام دهد.
جراحی برای تخلیه
اگر گلمژه یا شالازیون بینایی را تحت تأثیر قرار دهد یا برطرف نشود، ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشد. این جراحی در مطب چشمپزشک و با بیحسی موضعی انجام میشود. در صورت عود مکرر، چشمپزشک ممکن است نمونه بسیار کوچکی از بافت (بیوپسی) بردارد تا علت دقیقتر بررسی شود.
نکته مهم: هرگز گلمژه یا شالازیون را فشار ندهید
فشار دادن یا ترکاندن این برجستگیها میتواند عفونت را به داخل پلک گسترش دهد. تا زمانی که گلمژه یا شالازیون دارید، از لوازم آرایش چشم و لنزهای تماسی استفاده نکنید.