زجاجیه (Vitreous) که به نام جسم زجاجی نیز شناخته میشود، یکی از بخشهای مهم ساختار کره چشم است. این ماده شفاف و ژلهمانند نقش کلیدی در حفظ شکل و سلامت چشم ایفا میکند.
زجاجیه چیست و در کجای چشم قرار دارد؟
زجاجیه فضای بزرگ پشت عدسی و جلوی شبکیه را پر میکند. این ماده حدود ۸۰ درصد از حجم کره چشم را تشکیل میدهد و از آب، کلاژن و اسید هیالورونیک ساخته شده است. زجاجیه برخلاف زلالیه (aqueous humor) که در بخش جلویی چشم جریان دارد، در حالت عادی تعویض نمیشود و تا پایان عمر در چشم باقی میماند.
وظایف زجاجیه در چشم
زجاجیه وظایف متعددی در سلامت چشم دارد. مهمترین نقش آن حفظ شکل کروی چشم و جلوگیری از فروریختن ساختار داخلی آن است. همچنین این ماده به عنوان یک ضربهگیر طبیعی عمل میکند و از شبکیه و سایر بخشهای حساس چشم در برابر ضربات محافظت مینماید. زجاجیه با ایجاد فشار ملایم به دیواره چشم، به ثابت نگه داشتن شبکیه در جای خود کمک میکند.
تغییرات زجاجیه با افزایش سن
با بالا رفتن سن، زجاجیه دستخوش تغییراتی میشود. این ماده که در کودکی کاملاً سفت و چسبناک است، به تدریج مایعتر میشود و ممکن است از دیواره شبکیه جدا شود. این فرایند که جداشدگی خلفی زجاجیه نام دارد، در بسیاری از افراد بالای ۶۰ سال رخ میدهد و معمولاً بیخطر است، اما گاهی با علائمی مانند دیدن لکهها یا جرقههای نور همراه میشود.
علائم هشداردهنده مرتبط با زجاجیه
برخی تغییرات در زجاجیه ممکن است نیاز به بررسی تخصصی داشته باشند. افزایش ناگهانی تعداد لکههای شناور در میدان دید (floaters)، دیدن جرقههای نور به ویژه در محیط تاریک، یا احساس پردهای تیره در بخشی از دید میتوانند نشانههایی از مشکلات زجاجیه یا شبکیه باشند. در صورت بروز این علائم مراجعه به متخصص چشمپزشکی توصیه میشود.