کلوبوما وضعیتی است که در آن بافت طبیعی درون یا اطراف چشم هنگام تولد وجود ندارد. در طول سه ماه اول بارداری، چشم جنین به سرعت رشد میکند. به طور معمول یک شکاف کوچک در پایین چشم جنین در حال رشد وجود دارد که قبل از هفته هفتم بارداری بسته میشود. اگر آن شکاف بسته نشود، نوزاد با نقص مادرزادی در چشم خود به نام کلوبوما متولد میشود. کلوبوما میتواند یک یا هر دو چشم را تحت تأثیر قرار دهد. انواع مختلفی از کلوبوما وجود دارد که بستگی به بخش آسیبدیده چشم دارد: کلوبوما عدسی که در آن تکهای از عدسی چشم وجود ندارد، کلوبوما عصب بینایی که در آن عصب بینایی توخالی شده و بینایی کاهش مییابد، کلوبوما عنبیه که در آن بخشی از عنبیه وجود ندارد و مردمک شکل سوراخ کلید یا چشم گربهای پیدا میکند، و کلوبومای کوروئید و شبکیه که در آن بخشی از شبکیه وجود ندارد. کلوبوما همچنین میتواند پلک را تحت تأثیر قرار دهد، اما این موارد مربوط به نوع متفاوتی از نقص مادرزادی هستند.
علائم کلوبوما
علائم کلوبوما بستگی به محل آن دارد. کلوبومای عنبیه به دلیل ظاهر سوراخ کلید یا چشم گربهای مردمک، به صورت قابل مشاهده قابل توجه است. کلوبومای پلک نیز به دلیل شکاف یا نقص در پلک قابل مشاهده خواهد بود. افرادی که کلوبوما در جلوی چشم دارند ممکن است مشکلات بینایی داشته باشند و باید در دوران نوزادی ارزیابی شوند. انواع دیگر کلوبوما نیز بسته به اندازه و محل خود میتوانند باعث کاهش بینایی شوند. کودکی که کلوبوما در پشت چشم دارد ممکن است بینایی کاهشیافته داشته باشد. کودکانی که بخشی از شبکیه خود را از دست دادهاند دچار نقص میدان بینایی میشوند، به این معنی که ناحیه خاصی مانند دید محیطی فوقانی یا جانبی تحت تأثیر قرار میگیرد. اختلال بینایی ناشی از کلوبوما ممکن است در بدو تولد قابل توجه نباشد. گاهی کودکان مبتلا به کلوبوما حساسیت بیشتری به نور دارند.
چه کسانی در معرض خطر کلوبوما هستند؟
اعتقاد بر این است که کلوبوما ژنتیکی است و میتواند در خانوادهها منتقل شود. گاهی کلوبوما بخشی از یک سندرم ژنتیکی است. به عنوان مثال، سندرم چشم گربهای، یک اختلال نادر که به دلیل شکل مشخص کلوبومای عنبیه نامگذاری شده است، توسط یک جهش ژنتیکی خاص ایجاد میشود و همراه با ناهنجاریهای فیزیکی دیگر رخ میدهد. با این حال، همه نوزادانی که با کلوبوما متولد میشوند سابقه خانوادگی این بیماری یا سندرم خاصی ندارند، که نشان میدهد این نقص مادرزادی میتواند به صورت تصادفی ظاهر شود.
تشخیص کلوبوما
در طول یک معاینه کامل چشم، کلوبوما ممکن است با استفاده از افتالموسکوپ برای مشاهده داخل چشم تشخیص داده شود. آزمایش حدت بینایی نیز ممکن است انجام شود. اگر کودک به اندازه کافی بزرگ باشد که بتواند نمودار چشم را بخواند، این آزمایش ممکن است نشان دهد که آیا بینایی تحت تأثیر کلوبوما قرار گرفته است یا خیر.
درمان کلوبوما
هیچ درمان قطعی برای کلوبوما وجود ندارد و درمان بسته به نوع آن متفاوت است. افراد مبتلا به کلوبومای عنبیه ممکن است از لنزهای تماسی رنگی برای گرد نشان دادن عنبیه استفاده کنند. جراحی نیز میتواند ظاهر عنبیه را اصلاح کند. همچنین روشهای متعددی برای ترمیم کلوبومای پلک وجود دارد. برای سایر انواع کلوبوما، کمک به افراد برای سازگاری با مشکلات بینایی، از جمله استفاده از وسایل کمک بینایی کمبینا در صورت لزوم، مهم است. چشمپزشک به مدیریت سایر مشکلاتی که با کلوبوما رخ میدهد مانند آب مروارید کمک میکند. کلوبوماهایی که شبکیه را تحت تأثیر قرار میدهند میتوانند خطر پارگی یا جداشدگی شبکیه را افزایش دهند، که یک وضعیت جدی است و در صورت عدم درمان به موقع میتواند منجر به کاهش دائمی بینایی شود. اگر کودک تنها در یک چشم کلوبوما داشته باشد، چشمپزشک ممکن است برای جلوگیری از تنبلی چشم، استفاده از پچ یا قطرههای مخصوص چشم یا عینک را در چشم سالم توصیه کند. گاهی این درمان میتواند بینایی را حتی در چشمهای مبتلا به کلوبومای شدید بهبود بخشد.